Ferjene er hjartet og pulsen i kvardagen på Vestlandet. For mange av oss som bur her, er ferja den einaste vegen heim, til arbeid eller til familien. Om bord kan du treffe naboane og kollegaene dine, og du kan slå av eit gir før du køyrer vidare på smale vegar gjennom landskapet.
Ferjene er hjarta til og pulsen av Vestlandet
For å forstå menneska på Vestlandet, må du forstå ferjene. 67 ferjesamband i regionen bind saman bygder på kvar si side av fjordane, øyar og lokalsamfunn.
©Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
På ferja får du tid til å sjå landskapet du elles berre køyrer gjennom @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Eit liv på fjorden
Kjell Inge Mundal kjenner dette betre enn dei fleste. Han har segla for Fjord1 sidan 1980-talet. Meir enn fire tiår seinare er han framleis å finne på brua til M/F Eidsfjord på Lote–Anda-sambandet i Nordfjorden.
“Dette er kontoret mitt,” seier han, med ei handrørsle mot panoramavindauga, den stille fjorden og fjella bak. På klare dagar med snø på toppane og sol over vatnet sender han bilete til vener og familie heime.
Kaffi og svele
Overfarten på Lote–Anda tek rundt 11–12 minutt og sparer billistane for mange titals kilometer omkøyring. Men for dei som tek ferja kvar dag, bønder, skuleelevar, pendlarar, er det meir enn ein snarveg. Det er eit ritual. Og som alle gode ritual har det sine reglar: “Du kjøper kaffi, du kjøper svele,” smiler Mundal.
Svela er ein norsk pannekake, mjuk og litt tjukk, best eten med smør og sukker, eller med norsk brunost.
Om bord på ferjene langs Vestlandet er svela like nødvendig som redningsvesten. Fersk frå eit lokalt bakeri eller baka om bord har ho vorte symbolet på ferjeopplevinga, noko alle som tek ferje bør prøve minst ein gong, gjerne medan ein fjord gled forbi vindauget.
Skipsførar Mundal set pris på turistane. Dei bremsar opp, seier han. Dei ser ut av vindauget. Dei har ikkje hastverk. I ein region der landskapet skiftar kvart minutt, vêrret, fjorden, fossane, dramatiske tinder, er dét akkurat den riktige innstillinga.
«Dette er kontoret mitt,» seier Kjell Inge Mundal, som har segla for Fjord1 sidan 1980-talet. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Ein svele og ein kaffi – det er reglane, ifølgje Mundal. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Fersk frå bakeriet. Svela er det uoffisielle symbolet på ferjeopplevinga. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
I løpet av 7–8 minutt ved kaia hentar M/F Eidsfjord inn nok energi til neste overfart. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Den stille revolusjonen under dekk
Kjem du til bildekket på M/F Eidsfjord, kan du leggje merke til noko uvanleg: stilla. Ingen dieselbrumming. Ingen eksosstank. Berre ei forsiktig summing frå elektrisiteten og lyden av fjorden mot skroget.
Ronny Kandal, maskinsjefen, har jobba på dette sambandet i 25 år. Han viser veg ned til maskinrommet, eit rom som ikkje liknar det minste på dei støyande maskinromma i eldre ferjer. Flatene er reine. Lufta er frisk. To store batterisystem, kvart på 520 kWh (1040 kWh til saman), driv alt frå framdrift til lys.
Når ferja legg til kai, låser eit automatisk vakuumfortøyingsanlegg ho fast, ingen tau, ikkje nokon manuelt arbeid. Sekund seinare koplar ein ladekabel til automatisk. I dei 7–8 minuttane ferja ligg ved kaia, hentar ho inn nok energi til neste overfart og vel så det. Systemet er presist og driftssikkert.
«Ei typisk overfart bruker mellom 60 og 80 kWh, avhengig av straumar og vinden ved fjorden. Ferja kan gå opp i 13–14 knop ved behov, men vanleg marsjfart er kring 7,5 knop. Dieselmotorar står i beredskap, men dei fleste dagar trengst dei aldri,» fortel Kandal.
Lote–Anda-sambandet vart det første heilelektriske ferjesambandet i verda i 2018, ein milepæl i den grøne maritime omstillinga.
Lote–Anda vart i 2018 verdas første heilelektriske ferjesamband. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Ferjevettreglane
Nokre ting er greie å vite før du går om bord:
- Følg mannskapet. Signal og instruksar frå mannskapet er til for tryggleiken din og for logistikken om bord. Dette gjeld særleg bubilar: vent på rettleiing før du manøvrerer på dekk.
- Ta god tid. Sjekk rutetabellar på 175.no og rekn ferjetid inn i reiseplanlegginga.
- På dekk: hald deg i rekkverket i trapper, pass opp for glatte flater ved vått eller isete føre, og hald born og kjæledyr nær deg.
- I bilen: slå av motoren, sett på handbrekk, slå av utvendige lys og bilalarm. Det er tryggare for alle, og skånar høyrsla til mannskapet.
- Ikkje kast avfall over bord. Bruk avfallshandteringa om bord. Fjorden er ikkje ein bossekk.
Ferjene i Nordfjord går fordi folk treng dei. Vis omsyn til overfarten og til mannskapet.