Nordfjord er ein av dei lengste fjordane i Noreg, og strekkjer seg djupt inn i det vestlandske landskapet mellom fjellveggar og isbrear. For å krysse han tek du ikkje ei bru. Du tek ei ferje. Tre av dei, faktisk. Alle tre er sentral del av kvardagen for lokalsamfunna på kvar si side av fjorden.
106 kilometer fjord. Tre ferjer. Inga bru.
Nordfjord er 106 kilometer lang, og tre ferjesamband bind saman bygder og lokalsamfunn langs fjorden. For dei som bur her er dei ein del av kvardagen – for besøkande er dei ei reise med utsikt i verdsklasse.
©Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Kvart tidleg morgon og sein ettermiddag er dette sambandet livsnerva for pendlarar i Nordfjord. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Eit liv på fjorden
Torbjørn Hatledal har vore skipsførar på M/F Selje i fire år og trafikkerer Stårheim–Isane-sambandet midt i Nordfjord. Han voks opp i Stryn, tok nautisk utdanning og arbeidde fleire år offshore før han kom heim til fjorden. Reisevegen er kort. Utsikta er det vanskeleg å slå.
“Dette sambandet er viktigast tidleg om morgonen og seint på ettermiddagen,” seier han. “Det er då folk kjem seg på jobb, heim att og vidare i kvardagslivet sitt.” For pendlarar mellom Nordfjordeid, Bremanger og omkringliggjande område er ferja ikkje ein vakker omveg; ferja er det einaste alternativet.
M/F Selje er eit eldre fartøy, bygd i tradisjonell stil med ror og propell i kvar ende. Ho handterer fjordforholda på gammaldags vis: påliteleg, i all slags vêr, inkludert dei kraftige kastevindane som kjem ned frå dei omkringliggjande toppane og breane utan særleg varsel.
Frå november 2027 skal alle ferjesamband i Sogn og Fjordane drivast på straum. Fjord1 er no i gong med å byggje om fartøya sine, og sambanda Stårheim–Isane og Måløy–Oldeide skal drivast heilelektrisk. Skyss anslår at utsleppa vil reduserast med 70 til 95 prosent samanlikna med dagens drift. Lote–Anda-sambandet, som i 2018 vart verdas første heilelektriske ferjesamband, viste vegen.
I land og inn i landskapet
Skipsførar Hatledal kjenner området godt, og tipsa hans strekkjer seg langt utover sjølve overfarten. Bremanger er verdt eit stopp, seier han. Fiskeværet Kalvåg ytst på kysten er vakkert. Undervegs bør du nyte utsikta til Hornelen, den høgaste sjøklippen i Europa, eller ta deg ein tur til fjells.
Hornelen reiser seg dramatisk frå sjøen og overraska han med kor lang turen faktisk er. For dei eventyrlystne finst det via ferrata-ruter for dei som vil gjere seg fortent til utsikta. Gjegnen og Ålfotbreen tilbyr krevjande terreng for røynde fjellvandrarar.
Hans siste anbefaling: ein tur til Vetvika tidleg i juni. Stille, fint vêr og nesten ingen andre rundt.
Utsikta skiftar heile tida – det er noko av det Hatledal set mest pris på med jobben. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Torbjørn Hatledal vaks opp i Stryn, arbeidde offshore – og kom heim til fjorden. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Mannskapet er både vegvisar og ansvarleg for tryggleiken – lytt til dei når du er om bord. @ Dag Ulvedal / Visit Nordfjord
Ferjevettreglane
Nokre ting er greie å vite før du går om bord:
- Lytt til mannskapet. Signal og instruksar frå mannskapet er til for tryggleiken og for logistikken om bord. Dette gjeld særleg bubilar: vent på rettleiing før du manøvrerer på dekk.
- Ta god tid. Sjekk rutetabellar på 175.no og rekn ferjetid inn i reiseplanlegginga di.
- På dekk: hald deg i rekkverket i trapper, pass opp for glatte flater i vått eller isete føre, og hald born og kjæledyr nær deg.
- I bilen: slå av motoren, sett på handbrekk, slå av utvendige lys og bilalarm. Det er tryggare for alle, og skånar høyrsla til mannskapet.
- Ikkje kast avfall over bord. Bruk avfallshandteringa om bord. Fjorden er ikkje ein bossekk.
Ferjene i Nordfjord går fordi folk treng dei. Vis omsyn, til overfarten og til mannskapet.